Η βλεφαρίτιδα, η οποία αποτελεί μία από τις πιο συχνές νόσους της επιφάνειας του οφθαλμού, είναι φλεγμονή των βλεφάρων που αρκετά συχνά επεκτείνεται και στον επιπεφυκότα. Ο επιπεφυκότας είναι η προστατευτική μεμβράνη που καλύπτει το εσωτερικό τμήμα των βλεφάρων και μέρος του οφθαλμικού βολβού.

Τύποι Βλεφαρίτιδας

Ο πρώτος τύπος είναι η λεγόμενη πρόσθια βλεφαρίτιδα η οποία αφορά το μπροστινό εξωτερικό μέρος των βλεφάρων, το σημείο απ’ όπου βγαίνουν οι βλεφαρίδες. Το σημείο εκείνο των βλεφάρων αρκετά συχνά προσβάλλεται από ένα δερματικό βακτήριο που ονομάζεται σταφυλόκοκκος. Το συγκεκριμένο βακτήριο βρίσκεται σε αφθονία πάνω στο δέρμα μας γιατί αποτελεί μέρος της φυσιολογικής χλωρίδας αυτού, μπορεί όμως κάτω από ευνοϊκές γι΄αυτό συνθήκες να γίνει παθογόνο και να προκαλέσει λοιμώξεις, όπως αυτή των βλεφάρων. Η σταφυλοκοκκική βλεφαρίτιδα εμφανίζεται πιο συχνά σε νεαρά άτομα και προκαλεί αίσθημα καψίματος, φαγούρα, αίσθημα ξένου σώματος και δημιουργεί κίτρινες κρούστες στην άκρη των βλεφάρων. Τα συμπτώματα αυτά είναι συνήθως πιο έντονα τις πρωινές ώρες μετά την έγερση και τείνουν να μειώνονται κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Ένα άλλο αίτιο πρόσθιας βλεφαρίτιδας είναι, ο γνωστός σε όλους μας, μύκητας της πιτυρίδας. Ο μύκητας αυτός δεν αποικεί αποκλειστικά στο τριχωτό της κεφαλής όπως οι περισσότεροι νομίζουν, αλλά αρκετές φορές μεταναστεύει και στην περιοχή του προσώπου προσβάλλοντας κάτω από συνθήκες το δέρμα της εκεί περιοχής συμπεριλαμβανομένων των βλεφάρων. Άλλα αίτια βλεφαρίτιδας μπορεί να είναι ιοί (όπως αυτός του έρπητα), ανατομικά αίτια που επιβαρύνουν την ενυδάτωση και τη λειτουργία των βλεφάρων (π.χ. εκτρόπιο: χαλάρωση και έξω στροφή του κάτω βλεφάρου), αλλεργίες (π.χ. σε προϊόντα μακιγιάζ, καθαρισμού και σε διάφορα αλλεργιογόνα που κυκλοφορούν στην ατμόσφαιρα).

Ο δεύτερος τύπος βλεφαρίτιδας ονομάζεται οπίσθια βλεφαρίτιδα και είναι αυτός ο τύπος που προσβάλλει τα εσωτερικά πίσω μέρη των βλεφάρων. Είναι το πιο συχνό αίτιο χρόνιας βλεφαρίτιδας και οφείλεται σε δυσλειτουργία των σμηγματογόνων βλεφαρικών αδένων (μεϊβομιανοί αδένες). Οι μεϊβομιανοί αδένες βρίσκονται μέσα στο βλεφαρικό τοίχωμα και εκκρίνουν μία ουσία λιπώδους σύστασης, η οποία μέσα από αγωγούς καταλήγει στο μπροστινό μέρος του ματιού και αποτελεί αναπόσπαστο δομικό στοιχείο της δακρυϊκής στιβάδας. (Η δακρυϊκή στιβάδα είναι το φιλμ των δακρύων που υπάρχει πάντα στην επιφάνεια του ματιού και το οποίο το ενυδατώνει, το προστατεύει από φλεγμονές και λοιμώξεις και τροφοδοτεί τον κερατοειδή με θρεπτικά συστατικά). Η δυσλειτουργία των μεϊβομιανών αδένων προκαλεί τοπική φλεγμονή των βλεφάρων και ευνοεί την παθολογική ανάπτυξη βακτηρίων. Οι αδένες αυτοί δεν είναι πλέον σε θέση να παράγουν φυσιολογική σμηγματογόνο ουσία, συνεπώς η δακρυϊκή στιβάδα στην οποία καταλήγει η τροποποιημένη αυτή ουσία, εξατμίζεται γρήγορα και χάνει τις προστατευτικές τις ιδιότητες προκαλώντας ξηροφθαλμία και επιτείνωντας τη φλεγμονή.

Η οπίσθια βλεφαρίτιδα εμφανίζεται συχνά χωρίς να υπάρχει κάποια άλλη ασθένεια, εμφανίζεται ωστόσο αρκετά συχνά και σε πάσχοντες από ροδόχρου ακμή, μία δερματική πάθηση άγνωστης αιτιολογίας που προσβάλλει το δέρμα του προσώπου και οφείλεται σε γενικευμένη αλλοίωση των σμηγματογόνων αδένων. Στην περίπτωση της ροδόχρου ακμής η πορεία της βλεφαρίτιδας είναι συχνά υποτροπιάζουσα (με εξάρσεις και υφέσεις) και η θεραπεία της φλεγμονής των βλεφάρων δύσκολη.

Υπάρχει Θεραπεία;

Η εξειδικευμένη θεραπεία μιας βλεφαρίτιδας εξαρτάται από τα αίτιά της. Όλες ωστόσο οι θεραπείες ανεξαρτήτως αιτιολογίας περιλαμβάνουν μία κοινή και πολλή σημαντική συνιστώσα: την καθημερινή φροντίδα της υγιεινής των βλεφάρων και την εφαρμογή υποκατάστατων δακρύων (σε σταγόνες ή μορφή gel) για την υποστήριξη της ασταθούς δακρυϊκής στιβάδας και συνεπώς τη σωστή ενυδάτωση του οφθαλμού.

Απαραίτητος ο σωστός βλεφαρικός καθαρισμός

Ο βλεφαρικός καθαρισμός εκτελείται πιο συγκεκριμένα με τα ακόλουθα βήματα:

Πλένουμε καλά τα χέρια μας πριν ακουμπήσουμε τα μάτια μας.

  1. Ζεστές κομπρέσες με νερό ή χαμομήλι. Εφαρμογή της κομπρέσας πάνω στο κλειστό μάτι για 5 περίπου λεπτά. Ο σκοπός της κομπρέσας είναι να «μαλακώσουν» οι φλεγμονώδεις εκκρίσεις του βλεφάρου ούτως ώστε να μπορέσουν να απομακρυνθούν στα παρακάτω στάδια.
  2. Καθαρισμός του βλεφαρικού χείλους (της άκρης του βλεφάρου,το μέρος απ όπου εκφύονται οι βλεφαρίδες). Παίρνουμε μία μπατονέτα και τη εμποτίζουμε με λίγο παιδικό σαμπουάν που δεν ερεθίζει τα μάτια. Για κάθε μάτι χρησιμοποιούμε διαφορετική μπατονέτα, με την οποία καθαρίζουμε τα βλέφαρα προσεκτικά και ξεπλένουμε με άφθονο χλιαρό νερό.
  3. Μασάζ. Έχοντας το μάτι κλειστό πατάμε προσεκτικά το εξωτερικό τμήμα των βλεφάρων (ξεχωριστά το πάνω και το κάτω βλέφαρο) και κάνουμε κυκλικές και οριζόντιες και κινήσεις κινήσεις (αριστερά-δεξιά). Η πίεση που ασκείται από το μασάζ αποσκοπεί στην αφαίρεση των εκκρίσεων.
  4. Σκούπισμα των βλεφάρων και εφαρμογή κατάλληλου ενυδατικού gel, υποκατάστατου δακρύων ή/και περαιτέρω σταγόνων/οφθαλμ. αλοιφής που σας έχουν δωθεί από τον οφθαλμίατρό σας ανάλογα με το αίτιο της βλεφαρίτιδας.

Η διαδικασία αυτή του καθαρισμού ίσως ακούγεται περίπλοκη, είναι όμως ζήτημα λεπτών να εξοικειωθεί κάποιος με τα λίγα αυτά και απλά βήματα και να τα εκτελεί σωστά σε καθημερινή βάση ώστε η θεραπεία να είναι γρήγορη και αποτελεσματική.

Περαιτέρω Θεραπευτικά βήματα

Περαιτέρω θεραπευτικά βήματα που είναι εξειδικευμένα ανάλογα με το αίτιο της πάθησης αποτελούν ενδεικτικά:

  • Η τοπική εφαρμογή κατάλληλου αντιβιοτικού στην περίπτωση βακτηριακής λοίμωξης ή κατ’ επιλογήν του ιατρού για προστασία του οφθαλμού από τέτοιου είδους λοιμώξεις.
  • Στη σμηγματορροϊκή μορφή, που σχετίζεται με τον μύκητα της πυτιρίδας, συνίσταται συχνό λούσιμο και πλύσιμο του προσώπου με ειδικά αντιπιτυριδικά φαρμακευτικά σκευάσματα.
  • Εφαρμογή ειδικής αντιϊκής αλοιφής στην περίπτωση βλεφαρικού έρπητα
  • Τροποποίηση συνηθειών στην περίπτωση αλλεργικής αντίδρασης ούτως ώστε τα μάτια να μην έρχονται σε επαφή με τον αλλεργιογόνο παράγοντα, και ανάλογα με τη βαρύτητα, χρήση ειδικού «αντιαλλεργικού» κολλυρίου με ή χωρίς τοπικά κορτικοστεροειδή και λήψη αντιισταμινικού από του στόματος.
  • Βάσει πρόσφατων μελετών, στην περίπτωση βλεφαρίτιδας λόγω δυσλειτουργίας μεϊβομιανών αδένων, η λήψη χαμηλής δόσης ενός αντιβιοτικού που ανήκει στην κατηγορία των τετρακυκλινών για 1 με 2 μήνες, συμβάλλει στη βελτίωση της κλινικής εικόνας λόγω της αντιφλεγμονώδους ιδιότητας της ουσίας, η οποία επηρεάζει τις εκκρίσεις των βλεφάρων.
    Προσοχή! Επειδή υπάρχουν πολλές και αυστηρές αντενδείξεις στην ουσία αυτή, η λήψη της αποφασίζεται συνεπώς μόνο από τον οφθαλμίατρο και όχι από τον ίδιο τον ασθενή ή τον φαρμακοποιό.
  • Επιστημονικές μελέτες έχουν δείξει πως η λήψη ω3 λιπαρών οξέων συμβάλλει στη βελτίωση της σύστασης της δακρυϊκής στιβάδας, συνεπώς στην αντιμετώπιση της ξηροφθαλμίας και των συμπτωμάτων που αυτή προκαλεί. Τα ω3 λιπαρά οξέα υπάρχουν σε αφθονία σε λιπαρά ψάρια όπως ο σολωμός και η σαρδέλα, εναλλακτικά όμως κυκλοφορούν στο εμπόριο διατροφικά συμπληρώματα σε μορφή κάψουλας.
  • Η κατανάλωση σταφυλιών μπορεί να βοηθήσει τους ασθενείς με βλεφαρίτιδα. Η φλούδα των σταφυλιών είναι πλούσια σε μία αντιοξειδωτική ουσία που ονομάζεται ρεσβερατρόλη η οποία έχει βρεθεί πως είναι αποτελεσματική στην εξουδετέρωση νιτρωδών ουσιών που συμβάλλουν στην φλεγμονή. Η νωπή φλούδα σταφυλιών περιέχει 50 με 100 μικρογραμμάρια ρεσβερατρόλης ανά γραμμάριο. Το κόκκινο κρασί περιέχει περίπου 1,5 με 3 χιλιοστόγραμμα ανά λίτρο.

Η βλεφαρίτιδα είναι νόσος που ακολουθεί χρόνια πορεία και συχνά υποτροπιάζει (εμφανίζεται δηλαδή ξανά μετά τη θεραπεία της). Σημαντικό στις περιπτώσεις αυτές είναι να τηρείται προληπτικά η απαραίτητη υγιεινή στα βλέφαρα, ούτως ώστε να μειώνεται το βακτηριακό φορτίο, να διευκολύνεται η απομάκρυνση των εκκρίσεων και να μειώνεται έτσι το υπόβαθρο φλεγμονής.

Σε κάθε περίπτωση, για να είναι σωστή και αποτελεσματική η θεραπεία, χρειάζεται σωστή διάγνωση από ειδικό και σωστή επιμελής στρατηγική για τη ριζική αντιμετώπιση του προβλήματος.